A great night!


Thật tình chẳng bao giờ có gì đó là hoàn hảo, mà đôi khi có những sơ sót, vấp váp, mới thấy được nhiều điều khác quan trọng hơn, và nó làm cho điều vốn không hoàn hảo kia lại càng tăng giá trị.

Vào một đêm diễn nào đó chắc chừng 4-5 năm trước, trong một chương trình biểu diễn nội bộ trong không gian ấm cúng nhà cậu bạn, đó là một đêm đầy nước mắt (đúng nghĩa đen) đối với vài nghệ sĩ. Mình chả biết có phải “ông kẹ” hay không, nhưng sau khi đàn xong, một bé trong nhóm chạy ra sau hành lang rồi thút thít, “em sợ bác Wal buồn”, mình cười xuề, có chi đâu, có đến mấy nghệ sĩ quên bài, và một bé trong số đó giờ lên sân khấu vững vàng hơn rồi, đợt đó thì hình như ẻm cũng bỏ nửa bài, chạy ra sau hành lang, đỏ mắt. Ngày đó Mai Hồng dẫn chương trình lần đầu cho nhóm – nhờ mấy lần mình nghe hòa nhạc bên Nhạc Viện, có chụp cho MC mấy chương trình rồi… quen. Chương trình đó, Mai Hồng động viên bé ấy, bảo gắng lên, dù bài nát như thế nào cũng phải chơi cho hết bài, đừng bỏ cuộc, và em ấy làm được, trong hôm đó, cho tới giờ.

Năm ấy có cả chục chương trình diễn ra, và cho đến nay có hơn 70 chương trình đã trôi qua, vẫn đọng lại trong mình những ký ức vụn vặt của một đêm đầy vết khuyết, và cũng đầy những ấm ám trao nhau ấy, nó làm những thành viên tự ngày ấy cảm thấy chính nơi này đây như một gia đình bé nhỏ, một nơi để-ở-lại, để chia sẻ cùng nhau.

Chương trình hôm nay, đã khác nhiều ngày ấy, chẳng còn trong không gian nhỏ xinh giữa lòng thành phố, với vài chục con người ngồi san sát bên nhau. Giờ thì khách đã gấp 5, những con người cũ của Nhóm lọt thỏm trong con số lẻ của hàng trăm, chẳng có gì lạ. Vẫn những con người cũ, và thêm những nhân sự mới tham gia lần đầu, họ cũng đến sớm, từ 10g, từ 14g để lo cho các khâu được chỉn chu, “sếp” chăm lo sự kiện hôm trước đó lập danh sách hỗ trợ, phân bổ công việc, rồi leo máy bay đi-đâu-đó, để các thành viên mới-cũ bơ vơ, ẻm để lại câu an ủi, đại loại: dù thế nào đi nữa thì anh Lâm vẫn chạy tốt, phải không. Mình thường 16g mới đến, nay lót tót 14g hơn có mặt, rồi cùng anh em sắp xếp khán phòng, hì hục, tới hơn 5g các bạn nữ tới, thì mọi việc đã gom gom, tươm tất các khâu. Làm một số chị em thong thả, có người ngồi thư thả lấy sách, đọc chơi.

Chương trình này thì mình hơi đuối phần MC, khai thác nội dung theo phần mào đầu truyền thông thiệt nhức óc, may mà bài vở tìm cũng ra được nhiều nội dung hay, và nhờ các bạn dịch cũng quá xuất sắc.

Mình thương 2 MC, một MC bình thường rất “hot”, nay mặc quần dài, vì té xe hôm qua, chân còn thâm, trầy chưa hết. Một MC tới trễ, cũng bị té, ướt cả người, giày thấm nước, đến gần cuối chương trình giày “nở hoa” đầu mũi, thấy thương. Em ấy vừa kể vừa “khoe” vết hở, tự hỏi liệu không biết có ai chú ý thấy không, mà có không thấy thì mình cũng… đưa ra đây rồi, cho mọi người nhớ lại… chơi. Em ấy bùi ngùi, lần đầu tiên đứng trước đông người vầy trong bộ dạng người thì ướt, giày thì hư…

Các nghệ sĩ thì mình thương cặp đôi Trang-Thảo flute. Cả hai đã cố hết sức và không bỏ cuộc: lỗi, cứ điềm tĩnh bơ qua. Và cuối tiết mục thì Thảo đi đến chỗ Trang, dắt chào khán giả. Kỳ này mình “hành” em Trang thiệt, chương trình nào cũng “lôi” vào uýnh, tháng 6 tới 3 chương trình, mà em ấy ớn nhất là đệm Mozart, vì xưa giờ gặp Mozart là… chạy, những ngón chạy của Mozart khó nhằng, nhất là 2 bài concerto trong chương trình này, làm em ấy căng đầu mấy tuần nay để mài, luyện. Còn các nghệ sĩ khác, cũng đang vào mùa thi, song phải bỏ nhiều thời gian bài vở cho Nhóm để luyện tập. Xưa thì có thêm “tiết mục” hồi hộp sợ nghệ sĩ… hủy “show”, nay thì an.

Mình bắt gặp lại phần nào đó cái không khí ngày xưa cũ trong không gian “mới”, nó làm những con người không quen biết, đã quen biết gắn kết với nhau hơn, để cùng hỗ trợ, cùng nhau đi lên, vượt qua, và lần nữa, làm thành một đêm “great night”, “đêm thật là đêm”, như Mạnh nói cuối chương trình!

Wal
4.6.2017

“Cho trăm năm vào chết một ngày”


Ngày đi, mình ghé lại Măng Đen chóng vánh, xe ngang qua những núi cùng đồi, phủ màu xanh của cây cao su cùng cây bụi cỏ, Kon Tum giờ bốn bề rừng cao su, phải đến gần Măng Đen mới còn những mảnh rừng rậm rịt các loài cây.

Măng Đen lần đó mình đi đã hơn 10 năm trước, khi các dự án xây biệt thự đang triển khai dở dang và đã có dấu hiệu bỏ ngang. Giờ quay lại, nhiều trong số đó vẫn chưa hoàn thành, nhiều biệt thự đề bảng bán bên ngoài. Mình thì chỉ tiếc những rừng cây…

Măng Đen chiều nay bỗng đổ mưa nặng hạt, xe vòng vòng vài điểm, ngắm cảnh trên xe rồi quay đầu lại Tp. Kon Tum. Cung đường đèo vẫn đẹp, rất đẹp, dù nắng hay mưa, càng ngắm càng mênh mang buồn, tốc độ “cao su hóa” núi đồi rồi cũng sẽ lan đến Măng Đen, một ngày không còn xa?

***

Về, cậu bạn chở dạo đi một vòng quanh khu bờ kè, hai bên sông. Cậu bạn đùa bảo: “Nhờ” có dự án quy hoạch khu đô thị mới hướng này mà mình mới được ngắm cảnh đẹp như thế này, chứ hồi xưa làm gì có lối để đi mà ngắm. Cảnh đẹp thật, những ngôi làng này ắt hẳn ít nhất một trong số đó được nhà văn Nguyên Ngọc nhắc đến trong các bút ký của mình về Kon Tum, về những ngôi làng ven sông ngày cũ vào những năm ông lặn lội trên này. Không ít người đồng bào khu vực này bị giải tỏa và đẩy đi ra một nơi khác xa hơn ở phía Hòa Bình, nơi những ngôi nhà cấp 4 cất sẵn, một khuôn. Con đường chạy dài, cắt ngang mấy cung đường làng, chia rẽ mấy làng, mấy ruộng… Đánh đổi cho việc chuyển mình thành đô thị loại 2, có quá lớn không?

Wal
2.5.2017

Hớt (cắt) tóc


Các “tiệm” hớt tóc ven đường không phải là một điểm nhấn thú vị tại Sài Gòn, nó nên nhường cho Hà Nội, nhưng nếu nói “hiếm” thì Sài Gòn cũng có thể được liệt vào. Có lẽ các “tiệm” này cũng di cư vào nam tự năm nảo năm nào theo chân những người thợ hớt tóc, và cả Sài Gòn này chắc cũng chỉ độ chừng chục “tiệm” hoặc nhỉn hơn chút, nên mới nói “hiếm” là vậy. Thi thoảng đi trên những cung đường rợp bóng cây và có phần vắng vẻ bên Quận 1, sẽ bắt gặp hình ảnh này, chủ “tiệm” đa phần người Bắc, làm mình dễ mường tượng đến một hình ảnh cổ kính, bình yên, giữa Sài Gòn tấp nập.

Như sáng nay, trên đường ra sở thú, mình gặp “tiệm” như vậy trên đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, khúc gần trường Trưng Vương, một ý nghĩ thoáng đến, mình vòng xe lại để chụp bức ảnh, nhưng rồi lại đi tới quyết định khác là ngồi chờ đến phiên để được hớt tóc – khi cầm điện thoại ra và thấy tin nhắn báo cuộc hẹn diễn ra trễ hơn, dù sao thì cái đầu cũng cần gọt, và mình cũng muốn thử một làn cắt tóc ngoài trời thế này, giữa những ngày cuối năm Âm lịch, trời lạnh se se giữa sáng sớm trong lành, và không giọt nắng lạc rót xuống đây…

Mình không rõ nơi nào gọi là “hớt tóc” và nơi nào thì gọi là “cắt tóc”, mình có thử hỏi một bạn ở Sài Gòn thì không hiểu hớt tóc là gì, mình ở miền Trung, thì thấy 2 từ này đều dùng thông dụng như nhau. Trong một bài viết của cụ Phan Khôi trên báo Ngày nay (Hà Nội, 1939) thì dùng từ “hớt tóc” chứ không phải “cắt tóc”, dù trong bài báo có sử dụng một vài từ cắt trong các ý khác nhau (cắt bỏ, cắt cụt, cắt ngắn, cắt đi). Hớt, theo một nghĩa Nôm là “xén cắt những phần không cần để bỏ đi” (Hồ Ngọc Đức). Cắt theo một nghĩa Nôm là “dùng vật sắc làm đứt ra” (Hồ Ngọc Đức). Từ nào cũng không phải đi vay mượn, và hợp lý, nên có thể do vùng miền mà sử dụng từ này hay kia.

Khi xưa, trước 1906 thì nam giới ở nước Việt vẫn còn để tóc dài và búi tóc lại. Nhưng sau 1906 thì có một cuộc “cách mạng” muốn đổi mới về hình thức, mà trước tiên là cái đầu, có lẽ từ nhiều nguyên do: dễ nhầm lẫn đàn ông với đàn bà nếu nhìn từ sau; nhiều người chuyển sang mặc âu phục nhưng vẫn búi tóc; việc đi du học… Việc hớt tóc “sinh sau đẻ muộn”, đồng nghĩa với việc trước đó hớt tóc không được chú trọng, vì vậy vốn từ ngữ để mô tả cho việc này không phong phú như các mối quan tâm khác lớn hơn trong đời sống hằng ngày (ví như bệnh ghẻ, chia ra đến hàng chục loại khác nhau – theo một phát hiện lý thú của Võ Phiến về việc sử dụng ngôn ngữ). Và cũng vì sinh sau đẻ muộn, nên nó đi vay mượn những từ khác để mô tả, như “cúp” (couper, tiếng Pháp), “tông-đơ” (tondeuse, tiếng Pháp) (do Pháp đang đô hộ và có sẵn vốn từ này).

***

Cái đầu mình, ít nhất là sang cấp 2 mới hết bị gọi là “nồi cơm điện” (đầu kiểu nhóc Marưkô), trước đó thì ba độc quyền khoảng cắt tóc trong nhà. Mình không nhớ rõ ba mất vị trí độc quyền này từ lúc nào nhưng chắc cũng có bị tác động bởi mấy anh em trong nhà vì tất thảy đầu tóc đều “một khuôn”, ba đành nhường lại cho mấy ông thợ hớt tóc gần nhà, thôi không giữ vị trí độc tôn nữa, từ đó mình bớt ngố hơn (ít nhất là bề ngoài). Thời đó cũng có không ít ông bố khác cũng tạo kiểu đầu cho con y chang ba mình, nên hồi đó thấy bình thường, vì ít ra cũng có bằng hữu khi mái đầu được “gọi tên”.

Đến giờ, mái đầu mình “qua bao tay”, nhưng vẫn một kiểu truyền thống: mái rẽ một bên cho đơn giản, cũng chưa rõ sau này có chuyển qua làm quả trọc hay không, nhưng chợt nghĩ đến cậu bạn, thời đại học cá độ đá banh bị thua nhiều tiền nên bị cạo còn 1 phân, đến phòng mình chơi, cô chủ nhà thấy đầu đinh gần như trọc, lại còn thẹo tùm lum, ngang dọc trên đầu như giang hồ, nhưng không dám đuổi cậu bạn, mà… đuổi mình ra khỏi nhà, cho êm!

Wal
22-23.1.17

Bài ca không lời


Ngồi bật nghe mấy bài ca không lời của Mendelssohn do Gieseking chơi. Đêm về, những tác phẩm này lắng đọng hơn trong căn phòng nhỏ, chỉ tiếng nhạc và vài tạp âm khác khẽ phát ra từ hàng xóm, từ đâu đó bên ngoài cửa sổ vọng vào, từ chiếc quạt máy đang quay. Mình ít khi bật quạt, cũng phải cho quạt mở một chút cho căn phòng bớt ngột ngạt. Đồng hồ trên máy tính vẫn báo sai như mọi ngày, chỉ 7:38CH trong khi đang 11:30CH. Trên kệ, có 2 thứ ngừng trôi khác, lịch bàn vẫn để tháng tư, và lịch gỗ vẫn còn ngày cũ: 26.4.

Sài Gòn có vẻ đã vào mưa, những cơn mưa đến vào những buổi chiều muộn, có khi là bất chợt, rào xuống, chẳng đủ thấm đất như chiều nay, cũng có khi là những cơn mưa nặng hạt. Những hôm đó con đường đến chỗ làm lại thêm gian nan bởi những nhớp nháp, lầy lội và lồi lõm do muôn loại lốp xe giày xéo, đủ làm bẩn bê bối chiếc xe trong ngày.

Nhạc vẫn cứ trôi qua những bài chậm, trầm, có đôi khi da diết, đôi khi trầm tư, đôi khi là một chút tươi vui.

Bây giờ là 1 giờ đêm. Mình cứ nghĩ là người ngủ trễ nhất nhà, té ra tầng trên vẫn còn thức, tiếng bước chân vẫn phát ra tiếng rì rầm nghe rõ mồn một và biết rõ nó đang đặt ở đâu trên nền. Có những người bước đi tiếng lúc nào cũng phát ra, dù mang dép hay đi chân không. Mình thì ít để gây tiếng động nhờ “được luyện” từ nhỏ, đi chỉ cần nghe tiếng lẹt xẹt là bị quở trách, nên giờ dù đi chậm hay nhanh thì đều vẫn ít để phát tiếng động, tạo một thứ lặng im, một thứ không lời, mà thi thoảng làm người ta không khỏi giật mình.

Wal
13.5.2017


Mình mê bơ, mà hình như ba cũng mê, nên ngày trước nhà cũ ở Hùng Vương hay nhà mới sau này ở Ure, trong vườn đều có trồng đến 4, 5 cây, nhà cũ thì bơ cây nào cũng khác giống, nên thành ra ngay từ bé đã được thưởng thức phong phú các loại bơ và có thể phân loại đủ kiểu theo kinh nghiệm từng… ăn, từ bơ tròn, bơ dài đến bơ giống quả bự, từ bơ vỏ chín màu tím đến bơ vỏ chín màu xanh, bơ vỏ trơn đến bơ vỏ sần sì, bơ ruột nước, ruột hơi ngả đỏ đến bơ ruột vàng ngả xanh.

Trong các cây bơ nhà cũ, chỉ có một cây ngon nhất, béo nhất, quả bự, có khi để chín cây mà không biết vì vỏ vẫn xanh, và lại là cây khẳng khiu, cao, khó trèo nên lâu lâu mới hái, có lần leo lên hái thì thấy có quả bị chim rỉa một góc ăn vì đã chín.

Trong ký ức, cây bơ ngon nhất Kon Tum từng được thử là cây bơ nhà cậu bạn nối khố gần nhà cũ, đúng điệu bơ sáp. Hồi đó cậu bạn cho 3 quả to đùng, về thử cân thấy nặng đến 2,4kg, một quả chắc cũng phải được ba ly.
Những giống bơ ngày cũ đó giờ cũng chẳng thể tìm đâu ra, cũng giống như một số cây mít trong vườn nhà cũ, giống cũng lạ, mà có lẽ chỉ được thưởng thức tại nhà…

Bơ, mình ăn đủ cách. Hôm nọ ngồi tám chuyện với một bạn cuồng bơ, em ấy kể là ẻm ăn kỳ dị lắm, bóc vỏ bơ ra rồi ăn luôn, không cần đường. Thực ra vậy cũng chẳng có gì là lạ. Mỗi người mỗi kiểu, và mỗi nơi mỗi kiểu ăn. Như ở Lâm Đồng, người ta vẫn ăn bơ chấm nước mắm và í ới khen ngon (mình thì chưa thử). Và ngoài Hà Nội, có một nhà hàng họ dùng bơ xay nhuyễn để làm nước chấm cho một món lẫu, mình cũng… không hiểu sao!

Mình cũng ăn đủ kiểu, lúc thì bổ ngang, khi thì xẻ dọc, rồi cho đường vào giữa, lấy muỗng khoét ăn; khi thì bóc lớp vỏ ngoài rồi gặm dần đến hết, đôi khi chả cần chấm đường đối với loại bơ sáp, ngậy ngây. Cách thông thường hay làm nhất vẫn là dằm. Ngày đó có duy nhất một lần mình thử cho vô máy xay, đó cũng là lần cuối ăn cách ấy, một thử nghiệm thảm họa.

Xưa, kinh nghiệm hái bơ là thường chọn quả già, cứ leo lên cây, lắc quả, quả nào “kêu” “cộp cộp” thì nó có thể rời cành, ngoài ra có thể quan sát màu sắc đối với giống bơ khi quả già chín vỏ có màu nâu.

Hồi ấy cách ủ của mình khá đơn giản, thường thảy vào lu gạo, hoặc bọc kín trong bì. Mới đây cô bạn có chỉ thêm cách ủ bơ chín nhờ nước: đem bơ nhúng nước, cho ra rỗ mỗi ngày 2 lần sáng, tối, phía trên phủ khăn ẩm, sẽ giúp bơ khi chín không héo, và đầu bơ không bị hỏng do phần đầu thường chín sớm và dễ bị mốc hơn.

Từ khi vào Đà Lạt, hay Sài Gòn, mình ít ăn bơ hơn, vì bơ Đà Lạt thì nhũn nước, bơ Sài Gòn thì tứ xứ, thua xa bơ quê nhà. Theo đánh giá của mình thì bơ Kon Tum số một, Đăk Lắk đứng sau, vì thuở bé được thưởng thức toàn bơ ngon, không chỉ riêng gì bơ sáp.

Ký ức nó có khả năng định hình “bản sắc cá nhân” ghê gớm, nếu mình mất đi ký ức thuở ấy thì có thể sẽ có những nhận định khác hơn về bơ rồi, và cũng chẳng có gì để ngồi lục lại kể nơi đây.

Wal
23.5.2017

Lan man hoa cúc


Mình yêu hai món canh nhất trần đời: canh khổ qua nhồi thịt và canh lá giang. Có lẽ bị hai món đó làm “mờ mắt” mà trước giờ chẳng nghĩ rằng mình cũng rất mê canh cúc. Nay bỗng phát hiện ra, khi thấy canh cúc trên mâm là thấy thòm thèm, ăn hết rồi lại muốn ăn thêm…


Mình yêu hai món canh nhất trần đời: canh khổ qua nhồi thịt và canh lá giang. Có lẽ bị hai món đó làm “mờ mắt” mà trước giờ chẳng nghĩ rằng mình cũng rất mê canh cúc. Nay bỗng phát hiện ra, khi thấy canh cúc trên mâm là thấy thòm thèm, ăn hết rồi lại muốn ăn thêm…

Ngày bé xíu vẫn thường tự vấn một cách ngây ngô rằng cây hoa cúc với cây cúc dùng nấu canh có gì khác nhau? Đã thế, mỗi đợt Tết về, nhà thường mua cặp chậu cúc, hoa vàng rực, lá mởn xanh, và trong những lần ấy đầu cũng không quên tự hỏi với một vẻ nuối tiếc: “Lá này sao không dùng lấy để ăn? Tết xong, bỏ phí!” Tâm hồn hồi ấy (và cả bây giờ!) cứ nhìn cây mà nghĩ đến… nồi canh!

Chợt liên tưởng dù chẳng mấy liên quan, chuyện hoa đào ngày tết với quả đào mình ăn, trồng để lấy hoa sẽ chăm theo cách này, trồng để lấy quả thì chăm theo cách khác. Và nay còn có chuyện rau cho mình ăn thì trồng thế này, rau cho họ ăn thì trồng thế khác, ra rả nhiều nơi.

Đã nhớ rồi thì nhớ lấn qua cả truyện “Đi qua hoa cúc” của Nguyễn Nhật Ánh, mà ngày xưa mình từng mê mẩn, nhưng chỉ nhớ đến đó thôi, nội dung phai nhạt hết. Trí nhớ nó vốn lẩn thẩn, lắm khi hời hợt, chỉ chạm được cái lớp “vỏ” ngoài cùng. Nhưng cũng được cái ai nợ thì nhớ dai… Chắc trong “ký ức lõi” (theo lối tưởng tượng kiểu “Inside out”) nó có riêng một khu siêu ngăn nắp và khoa học mang tên “Trung tâm lưu trữ nợ nần”.

Cải cúc mình mê ăn, hoa cúc mình mê ngắm. Trong ký ức hiện về, hình như đó là một chiều chừng năm cuối đại học, mấy anh em nhà trọ 1A Nguyễn Thị Ngĩa dạo ra phố đường (?), Đà Lạt. Rồi leo lên một quán cafe ở tít trên cao của đường này, uống trà, ngắm phố. Chỗ này hình như nổi tiếng về trà làm từ các loại hoa, mỗi người gọi một loại, mình gọi trà hoa cúc, rồi thấy… phí, nó không hấp dẫn như mường tượng.

Dù sao thì với hoa, chỉ thích khi nó khi còn nằm trong chậu, trên thân, cành. Hoa cúc cũng vậy, thích ngắm nó vào những ngày xuân, phố xá, nhà nhà, cúc vàng ngợp sắc. Tết, ai cũng mong có chậu đào, chậu mai trưng trong nhà, một số nhà ít điều kiện hơn hoặc không thích đào, mai thì một chậu cúc cũng đủ làm mùa xuân thêm hương thêm sắc. Lặng lẽ lắm nếu ngày Tết trong nhà thiếu vắng sắc hoa.

Wal
8-9.9.2015

Khắc chữ


Chiều, hơi muộn, mình xách chiếc ba lô đựng chỗ bút hôm rồi mua đi khắc chữ ngay nhà sách Fahasa Sài Gòn, trên đường Lê Lợi.


khac-chu

Chiều, hơi muộn, mình xách chiếc ba lô đựng chỗ bút hôm rồi mua đi khắc chữ ngay nhà sách Fahasa Sài Gòn, trên đường Lê Lợi.

May mắn là chú ấy vẫn còn đó và mới bắt đầu khắc cho vị khách nữ tưởng chừng là cuối cùng kia. Mình ngồi xuống và loay hoay ngồi viết danh sách tên thì em ngồi bên bắt chuyện, “Hình như anh là anh Lâm?”, mình ngước lên nhìn, gương mặt ấy không gợi nhớ điều gì cả. Nhưng nếu nhận ra nhau ở giữa Sài Gòn thì mình cũng “nhận ra” ngay: “Hình như em có đến nghe các chương trình nhạc cổ điển của bên Nhóm Saigon Classical?”. Cũng đơn giản như hồi học trên Đà Lạt, thi thoảng gặp ai đó trên đường cười chào là cứ quy vào: chắc trong CLB Sinh viên Tình nguyện (chứ CLB Nhịp sống Giảng đường thì có bao nhiêu thành viên đều biết cả).

Em ấy mới bảo là có đăng ký với mình làm tình nguyện viên hỗ trợ dịch thuật, và đang hỗ trợ cho Huệ dịch bài đăng fanpage. Mình ngỡ ra. Trong chỗ bạn chung, thì em ấy biết Huệ, và biết cả Nam Phương, tính ra trái đất này “tròn” quá. Và cũng nhờ Facebook mà nhận ra những “điểm chung” này, nhưng nó cũng làm cho cuộc sống thêm “ảo” hơn trên mạng, để rồi gặp ngoài đời, bỡ ngỡ như hôm nay.

Em ấy bảo: Anh may mắn đó, nhờ em chú Thắng (khắc chữ) mới ở lại đến giờ, chứ không chú ấy về tự lúc nào rồi.

Bạn của chú đi ngang qua – hình như cũng làm nghề tương tự, nương vào một góc nhà, hàng quán để mưu sinh – rồi dừng lại huyên thuyên chuyện trò, thấy bọn trẻ đang ngồi chờ khắc cho xong, chú ấy mới “PR” chú Thắng một cách giản dị: Chú ấy ngồi ở góc này hơn 30 năm rồi, (chú Thắng thêm vào: từ năm 1983), từ cái ngày cái cây trước mặt đây còn nhỏ xíu, cao ngang đầu (giờ nó khẳng khiu cao tít tắp, gốc cây phải hai người ôm mới xuể), ngày trước gió mưa, chú ấy phải lấy cây trụ, cột chống để nâng đỡ nó. Chú Thắng mới bảo thêm: Nó cũng sắp bị chặt rồi, để làm dự án Metro, còn mấy cây nhỏ bên cạnh thì… không bị chặt.

Khắc xong, mình và em Thùy gửi tiền. Chú Thắng có duy nhất một câu trả lời khi hỏi giá: Lần trước con khắc ở đây giá như thế nào, thì lần này như vậy, dù khách cũ hay mới. Em Thùy làm cách đây chừng mấy bước chân, nên chú bảo hôm nào ghé qua đây uống cà phê lề đường với chú, không như ông này chỉ uống cà phê tiệm… Rồi mấy chú cháu cùng cười, và tạm biệt.

Chiều vẫn êm trôi…

Wal
23.7.2016

Nho


hoa-ngu-sac

Nhắc đến quả nho, ắt hẳn ai cũng sẽ liên tưởng ngay đến loại nho quen thuộc, quả vỏ tím, vỏ xanh, chua chua, ngọt ngọt, thường ngày vẫn hay ăn. Nhưng không, quả đang được nhắc đến ở đây lại là loại nho mà trẻ con phố núi thuở bé vẫn hay gọi (có lẽ giờ vẫn còn chăng?). Kỳ thực quả này có quá nhiều tên để gọi, ở Bình Định quê tôi, gọi nó với cái tên ổi tàu (giờ mới biết), đâu đó (miền Trung?) gọi là ổi thơm, nho thơm, hay cái tên đẹp hơn: hoa ngũ sắc. Miền Nam không hiểu sao gọi chúng bằng cái tên nghe có vẻ nặng mùi: cứt lợn, mà với cái tên này thì đúng thật là mãi sau này khi vào Đà Lạt mới được nghe.

Thuở bé, phố núi loài hoa này rất nhiều, mọc hoang mọc dại bên mương, bên đường, trong những cánh đồng hoang đầy cây bụi cỏ, bên trên những công trình hoang phế của ngày tháng cũ… Nó cùng bao loài cây hoang dại khác, trỗi lên, sừng sững, khi loài người bỏ đi, chúng lặng thầm mọc lên, ngự trị.

Cũng có đôi nơi lấy chúng làm bờ rào rồi chăm chút cho nó thêm đẹp. Nếu mọc dại ven đường thì cơ hội sống sót vẫn cao, vì dù sao thì giữa những loài cỏ dại, nho vẫn có ích hơn, ít ra là cho lũ trẻ phố núi.

Ngày đó, cũng như bao đứa trẻ nghèo khác, mỗi khi vào mùa, nho mang đến những thú vui mà lũ trẻ khó bỏ qua. Chúng ngắt lấy từng bông hoa nhỏ, đưa lên miệng hút chút xíu mật bên trong thay cho những chú ong. Xong, đôi khi chúng lấy chỉ, kim xâu lại những bông hoa nhỏ ấy thành vòng đeo cổ, đeo tay, làm điệu. Đến mùa nho chín, lũ trẽ bắt đầu “thu hoạch”, chúng đi lựa từng chùm nho, nhặt lấy quả nào thâm chín để rồi cho ngay vào bụng, ấy mà khoan, chúng cũng phải phủi phủi bụi & phần cánh cuống còn bám lại trên quả mới đánh chén. Quả sống thì để dành, chờ ngày chín rồi hái nốt. Những quả nho xanh cỡ lớn đôi khi được chọn ra làm “đạn” cho những chiếc ống thụt sử dụng trong những “trận chiến”, dù sức công phá thua xa hạt cò-ke nhưng nó là thứ dễ tìm hơn cả, và an toàn.

Lá nho rõ nặng mùi, nhưng tác dụng cầm máu tốt, cứ mỗi lần bị đứt tay chảy máu, hoặc té trầy gối thì việc đầu tiên là tìm lá nho, nhai nát rồi đắp lên.

Về chủ đề này, Võ Phiến có nguyên một bài dài khi tình cờ gặp loài hoa ấy ở xứ người, chỉ đơn giản vậy thôi mà thúc ông chuyển hẳn nhà từ Trung Bắc đến tận Tây Nam nước Mỹ, có lẽ vì ông “nặng tình” với nó, mà chính xác hơn như Võ Phiến nói: “Có thể bảo về một phương diện nào đó tôi tự đồng hóa với ổi tàu. Nó là tôi.”

Đôi lúc tự hỏi, không biết tôi mê văn Võ Phiến ở những điểm nào mà “cuồng” đến vậy. Trong các điểm nếu có thể ngồi liệt kê ra ngay thì đó là việc ông kể lại những ký ức về quê hương làm tôi đồng cảm, chí ít là người đồng hương, và dù sinh ra và lớn lên ở Kon Tum đi chăng nữa thì nơi này vẫn đầy những người Bình Định đến an cư lạc nghiệp để rồi mang theo những nét sinh hoạt, văn hóa, ẩm thực… tương đồng, nên có khi ông nhắc đến một chuyện, dù xửa xưa hàng mấy chục năm trước, tưởng chừng chỉ còn trong dĩ vãng thì nó vẫn còn diễn ra trong thời kỳ tôi sinh ra và lớn lên, như chuyện về loài nho trên…

Wal

11.7.2016

Bánh xèo


Mùa mưa về, lại thèm bánh xèo hơn cả. Ở Sài Gòn, cũng từng thử ghé nhiều điểm để ăn, nhưng rồi đọng lại cũng chỉ có một điểm hay ghé tận bên Gò Vấp. Cách đây chừng hơn ba năm, khi đó mình còn ở bên này, hay rủ rê các bạn ra đồng diều thả diều, rồi sau đó là tiết mục bánh xèo miền Trung ngay góc ngã tư. Giờ thì xa rồi, nhưng thi thoảng thèm, vẫn ghé.


banh-xeo

Mùa mưa về, lại thèm bánh xèo hơn cả.

Ở Sài Gòn, cũng từng thử ghé nhiều điểm để ăn, nhưng rồi đọng lại cũng chỉ có một điểm hay ghé tận bên Gò Vấp. Cách đây chừng hơn ba năm, khi đó mình còn ở bên này, hay rủ rê các bạn ra đồng diều thả diều, rồi sau đó là tiết mục bánh xèo miền Trung ngay góc ngã tư. Giờ thì xa rồi, nhưng thi thoảng thèm, vẫn ghé.

Bánh xèo có lẽ là món mà dường như loại rau sống nào cũng dùng chung được, chỉ có thực khách là kén chọn giữa hằng tá rau trước mặt. Mỗi nơi, lại sử dụng một vài loài rau khác biệt, có lẽ tùy vào loại rau vốn có của vùng đất ấy, và cả… sở thích hoặc thói quen chọn rau của chủ tiệm.

Bánh xèo trong trí nhớ chỉ còn lưu lại thuở còn học cấp II. Không rõ ngày ấy có việc gì (đi học thêm cũng nên?), có những ngày về trễ chừng 6g tối, lại ghé vào xóm cũ Hùng Vương, góc giao với Mạc Đĩnh Chi để ngồi bên hàng bánh xèo của một cụ già, với chừng 2.000Đ là có được một bữa no (chừng 7 cái bánh). Có những ngày trời mưa, vẫn cứ phải ghé ăn cho bằng được. Mình luôn làm hao dưa góp chua và nước mắm chấm, còn rau sống thì luôn sạch.

Nhà mình ngày đó cũng hay đổ bánh xèo, nhà có hai cái khuôn để đổ bánh, khi cần là lấy gạo đem ra ngoài để nhờ xay hộ, rồi mua thêm các nguyên liệu, nào thịt, nào tôm, nào rau, nào giá… về để chế biến. Bánh nhà làm thường khá mềm, với một nùi giá thịt bên trên rất là đầy đủ chất. Tiệm ven đường của bà mình hay ghé thì bánh giòn hơn nhưng vẫn giữ được độ mềm của nó.

Vào Sài Gòn thường chỉ thấy loại bánh xèo giòn, có khi chủ tiệm xào đi xào lại vài lần (đổ bánh trước, khi khách đến lấy ra làm nóng lại), đâm ra bánh thừa nhiều dầu mỡ, lại cứng đi, giá có chỗ không cho vào. Mình thì không mê bánh xèo ướt lắm, nhưng cũng không thích bánh xèo quá giòn. Ở Sài Gòn ăn riết bánh xèo giòn, rồi lại nhớ đến món bánh xèo ướt mềm nhà làm ngày trước, hay món bánh xèo vừa giòn vừa mềm của bà cụ bán ven đường. Có những nơi, nước chấm chỉ đơn thuần là nước mắm được pha lại cho vừa vị, giống cách làm ở nhà. Có những nơi, nước chấm dùng làm bằng tương đậu phộng cùng một số gia vị khác, làm món bánh thêm phần ngon hơn, dù bánh xèo chưa thực sự xuất sắc.

Hôm rồi ghé đồng diều, rồi ghé lại quán hay ăn. Ông anh người ngoài Bắc có vẻ không sành cuốn, tự cuốn đâu được vài ba cuốn rồi nhờ mấy chị, chị già ngồi kế bên mình cũng te te cuốn cho ông anh một cuốn nhưng bị rách, bèn chống chế do bánh rách. Rồi bị ông anh độp lại: Không biết cuốn mới để rách. Ổng nói có lý, mình thì cũng định thêm, rằng dù bánh có rách sẵn, nếu biết cầm cuốn bánh nữa thì có rách cũng chẳng hề chi.

Người ta hay bảo mùa mưa, ăn bánh xèo là số dzách. Mình thì có lẽ ngoài yếu tố hợp thời điểm ra, thì có lẽ kỷ niệm ngày cũ nó đeo sau để rồi tạo thành mốt nếp quen. Nghĩ cũng lạ, không chịu nhớ bánh xèo của nhà làm, mà chỉ nhớ bánh xèo hàng quán ấy vào những đêm mưa, cạnh ngọn đèn dầu, dưới lớp mái bạt tạm che đủ không để ướt người, bà ngồi đó đổ bánh xèo, từng chiếc nóng hôi hổi, ăn đến đâu vừa kịp làm đến đó, tiếng xèo xèo, đúng nghĩa, thân thương…

Wal
4.7.2016

Xem kịch


Xem kịch là một thú không thể thiếu ở Sài Gòn, đặc biệt vào dịp Tết, kịch như một món “đặc sản”. Thực tế mình mê đi xem kịch hơn là xem phim, dù thực tế chẳng mấy khi đi xem cả hai “món” này, và lại toàn đi xem thể loại kinh dị, hài. Chính kịch thì vở đầu tiên xem là “Dạ cổ hoài lang”, mãi đến dịp Tết mới được xem 2 vở tại sân khấu kịch Hoàng Thái Thanh: “Lan và Điệp” cùng “Nửa đời ngơ ngác”.


Giặt đồ, bật cái danh sách có 4 bài hát với 2 tác phẩm, bài nào cũng… mênh mang. Bài đầu thì hôm nọ bị anh nào đó ngà ngà say “rền rĩ”, đang ngồi cafe đón gió bên sông Dakbla thì bỗng “chạm” vào.

Bài thứ 2 là một nhạc phẩm của Trịnh Công Sơn, tải về từ đợt Tết. Đợt đó, ba anh em rủ nhau đi xem kịch Hoàng Thái Thanh, vở “Nửa đời ngơ ngác”, vở này được giới thiệu từ cả năm trước mà tận đến Tết này mới được xem.

Xem kịch là một thú không thể thiếu ở Sài Gòn, đặc biệt vào dịp Tết, kịch như một món “đặc sản”.

Thực tế mình mê đi xem kịch hơn là xem phim, dù thực tế chẳng mấy khi đi xem cả hai “món” này, và lại toàn đi xem thể loại kinh dị, hài. Chính kịch thì vở đầu tiên xem là “Dạ cổ hoài lang”, mãi đến dịp Tết mới được xem 2 vở tại sân khấu kịch Hoàng Thái Thanh: “Lan và Điệp” cùng “Nửa đời ngơ ngác”.

Vở nào cũng buồn, lại chọn dịp Tết mà xem. Hôm ấy em Hồng đủng đỉnh đến cứ đinh ninh sẽ được xem vở “Nửa đời hương phấn”, nào chẳng thấy “hương phấn” đâu, chỉ thấy “ngơ ngác”. Vở này một lần trước em ấy đang xem giữa chừng chịu không nổi, đành đỏ hoen mắt, ra về. Lần này cũng may là dịp Tết nên tâm trạng vui hơn, dù vậy cũng lấy đi nước mắt em ấy lúc nào không hay, đến khi vở kịch kết thúc, sáng đèn…

Vở “Nửa đời ngơ ngác” chọn “Chuyện đóa quỳnh hương” làm nhạc chính, từ 2 bản thu của Hồ Quỳnh Hương và Thái Hòa. Nhạc xuất hiện luôn đúng lúc và ám ảnh.

Vở “Nửa đời ngơ ngác” làm mình mến mộ nghệ sĩ Ái Như. Qua hai vở được xem, vở nào cô cũng diễn tròn vai và nhập vai.
Cũng mấy tháng rồi, không đi xem :)…

Wal
21-22.04.2016